Wat regelt de wet niet voor samenwoners?
Het grootste verschil met getrouwde stellen zit in de erfenis. Ben je niet getrouwd, dan ben je volgens de wet geen erfgenaam van je partner. Overlijdt hij of zij zonder testament, dan gaat het deel van het huis dat van je partner was naar diens familie of kinderen. In het slechtste geval eisen zij hun deel van de waarde op en moet jij het huis uit.
Met een testament wijzen jullie elkaar aan als erfgenaam. De notaris kan daarin ook een verblijvingsbeding opnemen: wat jullie samen bezitten, zoals de woning, komt dan toe aan wie als laatste overblijft.
Dan is er nog de erfbelasting. Voor een echtgenoot is in 2026 € 828.035 vrijgesteld. Als samenwoner krijg je dezelfde vrijstelling wanneer jullie minstens zes maanden op één adres staan ingeschreven én een samenlevingscontract bij de notaris hebben laten opstellen waarin jullie wederzijds voor elkaar zorgen. Zonder zo'n contract moet je eerst vijf jaar samen op hetzelfde adres staan. Tot dat moment is de vrijstelling slechts € 2.769. Verdere uitleg vind je bij Rijksoverheid.nl en Notaris.nl.
Kopen we samen: wie bezit welk deel?
Bij de aankoop stelt de notaris een akte op. Daarin staat welk deel van het huis van wie is. Vaak is dat ieder de helft, en dan ligt het voor de hand dat jullie de woonlasten ook gelijk verdelen. Maar stel dat jij een flink bedrag aan spaargeld inlegt en je partner niet, of dat een van jullie elke maand meer aan de hypotheek bijdraagt. Dan wil je dat verschil op papier hebben.
Het eigendom zelf hoort in die akte. De afspraken over de verdeling van de kosten, en over hoe jullie afrekenen als de relatie stopt, komen in een samenlevingscontract.
Staat de hypotheek op jullie allebei? Dan ben je ieder voor het volle bedrag aansprakelijk. Stopt je partner met betalen, dan mag de bank de complete schuld bij jou komen halen.
Wat als een van ons al een huis heeft?
Trek je in bij je partner, dan blijft het huis van degene die het al had, behalve als jullie iets anders afspreken. Betaal je als nieuwe bewoner mee aan de woonlasten? Spreek dan af wat die bijdrage betekent. Bouw je daarmee een deel van het huis op, of is het eerder een soort huur? Beide kan, zolang het maar is vastgelegd.
Wil de partner die intrekt ook (deels) eigenaar worden? Dat loopt via de notaris. Over het deel dat overgaat, betaalt de nieuwe eigenaar overdrachtsbelasting. Woont hij of zij er zelf, dan is dat 2%. Het kan ook 0% zijn, dankzij de startersvrijstelling. Voorwaarden: je partner is 18 tot 35 jaar, heeft de vrijstelling nooit eerder benut, en het huis als geheel is niet meer waard dan € 555.000 (de grens voor 2026).
Zijn we automatisch fiscale partners?
Vaak wel. Staan jullie op hetzelfde adres ingeschreven, dan ben je voor de Belastingdienst vanzelf elkaars fiscale partner als bijvoorbeeld een van deze dingen geldt:
- jullie zijn samen eigenaar van de woning waarin jullie allebei wonen
- jullie hebben een samenlevingscontract via de notaris
- jullie hebben samen een kind
Jullie doen dan samen aangifte. Voordeel: het saldo van het eigenwoningforfait en de hypotheekrente mogen jullie onderling verdelen. De Belastingdienst legt uit wanneer je fiscale partners bent.
Hoe vang je het wegvallen van een inkomen op?
Overlijdt een van jullie, dan valt er een inkomen weg terwijl de hypotheek doorloopt. Een overlijdensrisicoverzekering bij je hypotheek kan ervoor zorgen dat de ander in het huis kan blijven in plaats van het te moeten verkopen.
Bouwen jullie pensioen op zonder getrouwd te zijn of een geregistreerd partnerschap te hebben? Geef je partner dan op bij het pensioenfonds of de pensioenverzekeraar. Doe je dat niet, dan moet hij of zij na je overlijden eerst bewijzen dat jullie samenwoonden, voordat er partnerpensioen komt.
Tot slot
Elke situatie is anders. De adviseur van A tot Z Hypotheken zet met jullie op een rij wat jullie keuzes betekenen voor de hypotheek en de verzekeringen. Het testament en het samenlevingscontract zijn werk voor de notaris; daarvoor verwijzen we jullie door naar een notaris uit ons netwerk.
